Kalkulator piernika staropolskiego
Piernik dojrzewający: ciasto na miodzie leżakuje tygodniami w chłodzie, pieczone w cienkich blatach i przekładane powidłami.
Hydracja całkowita liczy też wodę z jajek, mleka i masła.
Piernik staropolski to ciasto na miodzie, które zagniata się kilka tygodni przed świętami i zostawia w chłodzie, żeby dojrzało, a potem piecze w cienkich blatach i przekłada powidłami. Miodu jest połowa wagi mąki, cukru jedna trzecia, masła ćwierć, a rośnie na sodzie: bez drożdży i bez garowania, czeka się tylko na czas.
Jak to działa
Ciasto
Moje Wypieki, za Lemnisem i Vitrym: kilogram mąki, 500 g miodu, 330 g cukru, 250 g masła, trzy duże jajka, trzy łyżeczki sody rozpuszczone w 125 ml mleka, pół łyżeczki soli i 80 g przyprawy do piernika. Miód, cukier i masło podgrzewa się razem do rozpuszczenia cukru, studzi i prosto do tego przesiewa mąkę, potem sodę w mleku, jajka, sól i przyprawę. Po wyrobieniu ciasto jest dość luźne; tężeje, kiedy leży.
Dojrzewanie
Do kamionkowego, szklanego albo emaliowanego garnka, pod przykryciem, do lodówki albo zimnej spiżarni na pięć do sześciu tygodni u Moich Wypieków. AniaGotuje wymaga minimum dwóch tygodni i woli cztery do sześciu; Kwestia Smaku dwa do trzech, a do małych pierniczków od kilku dni do czterech tygodni. Ciasto ciemnieje, a smak się zaokrągla. Pieczenie na pięć do siedmiu dni przed świętami.
Pieczenie i przekładanie
Trzy blaty 39 na 26 cm, każdy rozwałkowany na około pół centymetra, 15–20 minut w 170 °C; blaty prawie podwajają wysokość. Wystudzone smaruje się podgrzanymi powidłami śliwkowymi, około kilograma, przykrywa papierem, obciąża i zostawia na trzy do czterech dni, żeby skruszały. Potem polewa czekoladowa albo lukier i siekane orzechy włoskie. Kwestia Smaku piecze jeden duży placek w 180 °C przez 25–30 minut i tnie go na trzy.
Źródła i metodologia
Każdy procent w tym kalkulatorze pochodzi z opublikowanych źródeł poniżej — niczego nie wymyślamy. Tam, gdzie uznane źródła się różnią, wartość domyślna mieści się w udokumentowanym przedziale.
- Moje Wypieki — Piernik staropolski (after Lemnis & Vitry) — Formuła-kotwica, za „W staropolskiej kuchni” Lemnisa i Vitry’ego: kilogram mąki, 500 g miodu, 330 g cukru, 250 g masła, 3 jajka, 125 ml mleka, 3 łyżeczki sody, 80 g przyprawy; 5–6 tygodni w chłodzie, trzy blaty 39×26 cm w 170 °C.
- AniaGotuje — Piernik staropolski — Ten sam kilogram z 400 g cukru i 50 g przyprawy; jej trzy płaskie łyżeczki sody ważą około 20 g i tę liczbę ma wiersz sody. Minimum dwa tygodnie, najlepiej cztery do sześciu.
- Kwestia Smaku — Piernik staropolski — Pół porcji: 500 g mąki, 250 g miodu, 150 g masła, 180 g cukru, jajko i dwa żółtka, 80 ml mleka, 1,5 łyżeczki sody, orzechy; dwa do trzech tygodni, jeden placek w 180 °C przez 25–30 minut.
- Kwestia Smaku — Pierniczki staropolskie — To samo ciasto wycięte w około 60 pierniczków po kilku dniach do czterech tygodni w lodówce, 7–8 minut w 180 °C.
Częste pytania
Jaki miód?
Naturalny; Moje Wypieki podpowiadają akacjowy, AniaGotuje akacjowy albo lipowy. AniaGotuje dodaje, że na naturalnym miodzie piernik leży o wiele dłużej niż na sztucznym. Wszystkie trzy polskie przepisy dają go połowę wagi mąki.
Ile przyprawy?
80 g na kilogram u Moich Wypieków, mniej, jeśli mieszanka jest domowa i mocna; 50 g u AniaGotuje. Kupną mieszankę sprawdź pod kątem mąki i cukru w składzie.
Można upiec wcześniej?
Pierniczki Kwestii Smaku z tego samego ciasta idą do pieca już po kilku dniach, byle ciasto było schłodzone. Przy przekładanym pierniku źródła zgadzają się co do minimum dwóch tygodni. Dojrzewa w chłodzie; ciepła kuchnia nie skraca czekania.
Jak długo się trzyma?
Tygodniami, zawinięty w papier do pieczenia albo lnianą ściereczkę. Kwestia Smaku pisze, że z każdym dniem jest lepszy, a AniaGotuje trzecią część ciasta trzyma dojrzewającą aż do Nowego Roku.
Więcej z działu Kruche, biszkopty i ciasta
Kalkulator ciasta na mazurek
Kruchy spód pod wielkanocny mazurek: mąka, zimne masło, cukier puder, śmietana i żółtka, jeden płaski placek pod masę i bakalie.
Hydracja 13% · 790 g
Kalkulator sernika
Sernik pieczony liczony od sera: kilogram twarogu, jajka, masło, cukier i trochę skrobi ziemniaczanej, bez spodu.
Hydracja 21% · 1630 g
Kalkulator kruchego ciasta
Kruche ciasto na spód do tarty i na blachę: mąka, masło, cukier puder i żółtka, bez wody i bez proszku.
Hydracja 16% · 656 g
Kalkulator ciasta parzonego
Ciasto parzone na ptysie i eklery — mąka zaparzona we wrzącej wodzie z masłem, a potem więcej jajka niż mąki.
Hydracja 264% · 14 × 56 g
Kalkulatory ciasta kruchego, biszkoptu i ciast7 kalkulatorów